حمام وکیل شیراز

حمام وکیل شیراز همچون قصه‌ای بخارآلود از دل تاریخ برمی‌خیزد؛ بنایی که کریم‌خان زند در سده‌ی دوازدهم هجری قمری بنیاد نهاد تا هم‌پای مسجد و بازار وکیل، تصویری کامل از زندگی اجتماعی و فرهنگی شیراز را بر جای گذارد. حمام وکیل شیراز نه فقط مکانی برای شست‌وشو، که آیینه‌ای از آداب، رسوم و هنر ایرانی است؛ جایی که آب، سنگ و کاشی دست در دست هم داده‌اند تا لحظه‌های زندگی مردم گذشته را ماندگار کنند.

با ورود به حمام وکیل شیراز، نخستین فضایی که رخ می‌نماید سربینه یا رختکن است؛ تالاری وسیع با گنبدی بلند و ستون‌هایی خوش‌تراش که در میانه‌اش حوضی آبی‌رنگ می‌درخشد. اینجا جایی است که مردمان آن روزگار، همچون پرندگان خسته، گرد حوض می‌نشستند، گفتگو می‌کردند و خستگی روزگار را به آب می‌سپردند. تزئینات گچ‌بری و نقاشی‌های دیواری، همچون قالی‌ای گسترده بر سقف و دیوارها، سربینه را به باغی خیال‌انگیز بدل کرده‌اند.

پس از سربینه، راهروهای خمیده و پیچ‌دار حمام وکیل شیراز همچون دالان‌های رازآلود، آدمی را به گرم‌خانه و خزینه می‌رسانند. این پیچ‌وخم‌ها نه تنها چشم را به بازی می‌گیرند، بلکه به گونه‌ای هوشمندانه طراحی شده‌اند تا از هدر رفتن گرما جلوگیری کنند. در گرم‌خانه، بخار و رطوبت چونان پرده‌ای نقره‌ای فضا را دربرمی‌گیرد و ستون‌ها و طاق‌ها در میان مه نرم آبگون، چهره‌ای رازآمیز پیدا می‌کنند.

حمام وکیل شیراز علاوه بر زیبایی معماری، نمایشگاهی از زندگی اجتماعی ایرانیان در دوره زندیه است. اینجا محلی برای دیدار، گفتگو، آشتی و حتی برگزاری برخی آیین‌ها بوده است. کاشی‌کاری‌ها، گچ‌بری‌ها و نقاشی‌های ظریف، چنان فضایی را پدید آورده‌اند که حمام را از حد یک مکان ساده شست‌وشو فراتر برده و به مجلسی از هنر و فرهنگ تبدیل کرده‌اند.

امروز نیز حمام وکیل شیراز به عنوان یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری، همچون پلی استوار میان گذشته و حال، بازدیدکنندگان را به سفری در دل تاریخ می‌برد. در اینجا می‌توان صدای خنده‌های مردمان زندیه را در سربینه شنید، بخار گرم‌خانه را بر پوست حس کرد و در نقش و نگار سقف‌ها غرق شد.

در یک نگاه، حمام وکیل شیراز نه تنها بنایی تاریخی، که یادگاری زنده از زندگی اجتماعی و هنری ایرانیان است؛ مکانی که همچون مرواریدی در صدف مجموعه وکیل می‌درخشد و هویت تاریخی شیراز را کامل می‌سازد.